گیاهان

تکثیر غیر جنسی (رویشی) گیاهان

تکثیر غیر جنسی (رویشی) گیاهان

تکثیر غیر جنسی عبارت است از تولید یک گیاه جدید از یک سلول، بافت و یا اندام یک گیاه اولیه. تولید و نگهداری گیاهان جدید از گیاهان مادری و قدیمی یک مهارت بسیار ارزشمند بوده و علاوه بر آن تكثير غیر جنسی پایه های مادری و قدیمی به منظور تولید گیاهان جدید، روشی خوب و ارزان است. پرورش تعداد اندکی قلمه، اغلب منبع درآمد خوبی است. به عنوان مثال تولید قلمه های شاه پسند، گل آویز و شمعدانی که غالبا در منازل مصرف زیادی دارند مورد توجه است زیرا تکثیر آنها نیز ساده است.

تقسیم سلولی میتوز نقش اساسی در تکثیر غیر جنسی نباتات دارد لذا تمام گیاهان حاصل از این نوع تکثیر، ساختمان ژنتیکی مشابه دارند مجموعه گیاهانی که به این روش از یک گیاه اولیه حاصل می شوند همگروه نامیده می شود. پس همگروه جمعیتی است که در آن تمامی نباتات خصوصیات ژنتیکی مشابه و یکنواخت با یکدیگر دارند .

بذر غیر جنسی :

این پدیده هنگامی ایجاد می شود که فرآیند تولید مثل جنسی که به صورت طبیعی منتهی به تشکیل جنین می شود با یک فرآیند تولید مثل غیر جنسی جایگزین شود. در این حالت سلول کیسه جنینی یا بافت خورش مرحله تقسیم میوز را نمی گذراند، بلکه زایگوتی را تشکیل می دهد که از نظر ژنتیکی به گیاه مادری شباهت  دارد. برخی از نباتات ممکن است مخلوطی از جنین های جنسی و رویشی تولید کنند و بعضی دیگر جنین های کاملا غیر جنسی یا آپومیکتیک تولید می کنند. با وجود اینکه گیاهان حاصل از بذرهای آپومیکتیک منشاء رویشی دارند اما در ابتدا مرحله نونهالی را طی می کنند.

در مرکبات مخلوطی از جنین های جنسی و غیر جنسی ممکن است در یک میوه مشاهده شود. تولید جنین های متعدد غیر جنسی را که در بافت خورش و در اثر پدیده ای به نام جنین های خورشی انجام می گیرد چند جنینی نامند. پدیده ای که در آن دو یا چند جنين داخل یک بذر وجود دارد. در باغبانی از بذرهای آپومیکت به عنوان پایه های همگروهی عاری از ویروس در برخی گیاهان مانند سیب استفاده می شد، زیرا در ابتدا تصور می شد که در این گیاه ویروس از گیاه مادری آلوده به نهال بذری خود منتقل نمی شود اما پس از سالها این موضوع در مورد سیب به طور کامل و رضایت بخش مشاهده نشد به نحوی که کارآیی پایه های آپومیکت تاکنون به پایه های همگروهی پاکوتاه یا نیمه پاکوتاه در سیب نرسیده است.

برای مطالعه مقاله زمان کاشت بذر میتوانید از این لینک استفاده کنید.

 

تکثیر گیاهان

تکثیر گیاهان

 

علل استفاده از تکثير غیر جنسی (رویش)

  1. تکثیر گیاهانی که بذر ندارند با روش غیر جنسی صورت می گیرد مانند موز، پرتقال ها و انگورهای بی دانه
  2. حفظ و نگهداری همگروه های مرغوب، تنها با ازدیاد غیر جنسی آنها ممکن است .(بخصوص در نباتات زینتی و درختان میوه که هتروزیگوسی شدیدی دارند)
  3. کوتاه کردن دوره نونهالی و تسریع در رسیدن به مرحله بلوغ
  4. امکان ترکیب همگروه ها توسط عمل پیوند که از روشهای تکثیر غیر جنسی است.
  5. یکنواختی همگروهها نسبت به تکثیر با بذر بسیار سودمند است. –
  6. گباهان حاصل از ازدیاد غیر جنسی در مقایسه با گیاهان بذری معمولا از نظر اندازه کوچک تر بوده و عملیات برداشت آنها آسان تر است.

گاهی ممکن است در حین تکثیر غیر جنسی در اثر وجود عوامل مختلفی نظیر مواد شیمیایی، اشعه های مختلف و مانند آن، نباتاتی با خصوصیات ژنتیکی جدید و مغایر با گیاهان مادری حاصل شوند. این تغییرات ژنتیکی را جهش گویند. اگر جهش در برخی از سلول های یک بافت گیاهی رخ دهد ممکن است آن بافت را فرا گرفته و در نتیجه سبب ایجاد بافت جدیدی با صفات ژنتیکی متفاوت، در مجاورت بافت طبیعی گیاه شود به این حالت که در برخی گونه های گیاهی بیش از یک نوع بافت ژنتیکی وجود دارد، بافت ناهمسان یا شیمرا گویند به عبارتی ساده تر شیمرها گیاهانی هستند که از دو یا چند بافت با خصوصیت ژنتیکی مختلف تشکیل شده اند.

برای مثال وجود ابلقى در برگ بعضی گیاهان زینتی مانند سانسوریا و پنوس به دلیل وجود شیمر در آنها است.

برگرفته از کتاب : اصول باغبانی
تالیف : مهندس فرید مردای نژاد
انتشارات فرهنگ جامع

 

برای خرید انواع بذر درخت می توانید از این لینک استفاده کنید.
در صورت داشتن هر گونه پرسش و مشاوره در زمینه خرید بذر میتوانید با شماره 09358504040 تماس بگیرید.

مقاله های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *