باغبانی

جنبه های اقتصادی زراعت ارگانیک پنبه

جنبه های اقتصادی زراعت ارگانیک پنبه

در سال های اخیر پنبه کاران در بسیاری از کشورهای در حال توسعه به دلیل کاهش حاصلخیزی خاک، یا افزایش مقاومت به آفت کش ها و طغیان آفتها، با کاهش عملکرد پنبه رو به رو بوده اند.

به موازات این رخدادها با افزایش مصرف سموم و کودهای شیمیایی، هزینه های تولید نیز بیشتر شد. از اواسط دهه ۹۰ قیمت جهانی پنبه در بسیاری از کشورهای تولید کننده تا ۵۰ درصد کاهش پیدا کرد به طوری که مناطقی چون برزیل، بورکینا فاسو، مالی، بنین و چاد. دچار بحران جدی شدند.

۱۰ تا ۱۲ % آفت کش ها و ۲۴% کل حشره کش های مصرفی جهان به زراعت پنبه مربوط است. 5% زمین های زراعی هندوستان زیر کشت پنبه است ولی مصرف 54% حشره کش کشور را به خود اختصاص داده است. زراعت فاریاب پنبه مقدار قابل توجهی آب مصرف می کند، به طوری که برای هر کیلو پنبه بیش از ۳۰۰۰۰ لیتر آب مصرف می شود. در بسیاری از مناطق نیمه خشک جهان، کشت فشرده پنبه موجب تخلیه و کاهش منابع آب و پایین آمدن آب زیر زمینی می گردد.

مقاوم شدن آفات پنبه به آفت کش ها در دهه های اخیر به یک مشکل قابل توجه و مهمی تبدیل شده است. برآورد می شود در حدود ۵۰۰ گونه حشره آفت در برابر حشره کش ها مقام شده اند. علاوه بر این آفاتی که پیشتر از اهمیت چندانی نداشتند به خاطر کاهش جمعیت دشمنان طبیعی در پی مصرف گسترده آفت کش های شیمیایی اهمیت اقتصادی پیدا کرده اند. در دهه گذشته تعدادی از طرح های پنبه ارگانیک در کشور های مختلف با هدف بهبود پایداری اجتماعی، اکولوژیک و اقتصادی تولید پنبه آغاز شده است .

سوئیس یکی از کشورهایی است در ارتقاء پنبه ارگانیک نقش مهمی ایفا نموده است. رمی ای جی در حال حاضر بزرگترین تاجر نخ پنبه ارگانیک است. فروشگاه زنجیره ای كوپ بزرگترین خرده فروشی در سطح جهان است که پوشاک تولید شده از پنبه ارگانیک عرضه می کند. سلمل های غیرانتفاعی مانند هل وتاس از طرح های پنبه ارگانیک پشتیبانی می کنند.

بررسی های فراوانی در خصوص مقایسه اقتصادی سیستم های زراعی ارگانیک با روش های رایج مدیریت زراعی در اروپا و ایالات متحده آمریکا صورت گرفته است که به برخی از آنها به شرح زیر می توان اشاره کرد:

واقعیت این است که مطالعات انجام شده در خصوص تجزیه و تحلیل اثرات اقتصادی و اکولوژیک کشت و کار ارگانیک پنبه بسیار اندک است . در کشورهای در حال توسعه نیز تاکنون پژوهش های اندکی در زمینه اثرات زراعی، اقتصادی و اجتماعی کشاورزی ارگانیک انجام شده است .

در تعدادی از مطالعات موردی، گزارش شده است که پس از تغییر مدیریت به کشاورزی ارگانیک عملکردها به طور قابل توجهی افرایش پیدا کرده است، واقعیت این است که بیشتر مردم می پذیرند که پرهیز از کاربرد کودها و سموم شیمیایی در کشاورزی ارگانیک اثرات مثبتی بر محیط زیست خواهد داشت. اما تغییر به روش های تولید ارگانیک چه تاثیری بر معیشت کشاورزان خواهد گذاشت؟ در ارتباط با تولید پنبه ارگانیک این پرسش اهمیت فراوانی در سطح سیاست گذاری ها (لزوم پیش بیني دولتها از طرح های پنبه ارگانیک) و هم در سطح مزرعه (انتظار کشاورزان از تغییر به پنبه ارگانیک) خواهد داشت.

برای مطالعه مقاله لزوم زراعت ارگانیک پنبه کلیک کنید.

 

جمع اوری پنبه به صورت سنتی

جمع اوری پنبه به صورت سنتی

 

فرضیات مقایسه اقتصادی مزارع ارگانیک با مزارع رایج

در زراعت ارگانیک پنبه به ازای هر کیلوگرم محصول تولیدی نهاده های کمتری مورد استفاده قرار می گیرد اما کار و زحمت بیشتری را به همراه دارد.

  1. هزینه های گل تولید(در هکتار) در مزارع ارگانیک پایین تر است
  2. عملکرد پنبه ارگانیک و محصول گیاهان قرار گرفته در تناوب با آن کمتر است.
  3.  مزارع ارگانیک سودآورتر هستند (سود ناخالص بیشتر است).
  4. مدیریت ارگانیک در مزارع پنبه به بهبود حاصلخیزی خاک به ویژه مواد آلی خاک و نفوذپذیری بهتر آب منجر می شود.

به منظور بررسی اثرات کشت ارگانیک پنبه بر شرایط اقتصادی و اجتماعی کشاورزان، آزمایشی در سالهای ۲۰۰۳ و ۲۰۰۴ در منطقه نیمار ولی ایالت مادهیا پرادش واقع در مرکز هندوستان انجام شد. منطقه مورد بررسی بخشی از کمربند کشت پنبه و صنایع ریسندگی در مرکز هندوستان است. اقلیم نیمار ولی نیمه خشک و بارندگی آن تقریبا ۸۰۰ میلی متر با یک فصل خشک نسبتا طولانی است. از این رو دسترسی به آب مهمترین عامل محدود کننده کشاورزی در منطقه است. داده های زراعی از ۶۰ مزرعه ارگانیک و ۶۰ مزرعه غیرارگانیک از ۱۰ روستای انتخاب شده تصادفی گردآوری شد.

مقایسه پارامتر های اجتماعی- اقتصادی نشان داد که کشاورزان ارگانیک در منطقه مورد مطالعه وضعیت مناسب تری نسبت به کشاورزان معمولی دارند. به طوری که درصد بیشتری از کشاورزان ارگانیک دارای تحصیلات بالاتر هستند، به طبقه مرفه تری تعلق دارند و در خانه های بهتری زندگی می کنند.

علاوه بر این مزارع ارگانیک از نظر موجودی زمین تجهیزات کشاورزی و ترابری وضعیت بهتری از مزارع غیرارگانیک داشتند، به طور متوسط کشاورزان ارگانیک ۵۰ تا تقريبا ۱۰۰ درصد درآمد غیر کشاورزی بیشتری داشتند. کشاورزان ارگانیک ۱۱ تا ۲۷ درصد نیروی کارگری بیشتری به ویژه کارگر زن بیشتری به ازای هر هکتار در مقایسه با کشاورزان غیر ارگانیک نیاز داشتند. ۴۳ درصد ارقام پنبه مورد استفاده در مزارع رایج جزء ارقام دستکاری شده بود. برخلاف تصور اولیه مبنی بر این که عملکرد پنبه در کشت ارگانیک تاحدی کمتر از زراعت رایج است، میانگین عملکرد پنبه دانه در مزارع پنبه ارگانیک 4.3 تا 6.1 درصد بیشتر از مزارع غیرارگانیک بود .

البته باید توجه داشت که ممکن است عملکرد به عواملی پارامترهایی بستگی داشته باشد که ارتباطی با سیستم کشت ندارند. تاریخ کاشت، تاریخ برداشت، نوع خاک و میزان آبیاری نمونه هایی از این عوامل هستند. با عنایت به این موضوع پس از تصحیح اثرات عوامل مختلف و در نظر گرفتن تنها تأثیر سیستم کاشت، عملکرد پنبه ارگانیک چهار درصد بیشتر از پنبه معمولی بود .

با محاسبه هزینه هایی که به طور مستقیم با تولید پنبه مرتبط هستند (هزینه های متغیر تولید) با در نظر گرفتن هزینه هایی چون نیروی کارگری اجاره ای، نهاده ها (بذر، کود) و سایر هزینه ها (اجاره ماشین آلات، هزینه های آبیاری و غیره) مشخص شد که میزان هزینه ها در تولید ارگانیک پنبه ۱۳ تا ۲۰ درصد کمتر از زراعت معمول است. در زراعت ارگانیک هزينه کارگری بیشترین سهم را در بین هزینه های تولید (۴۸ تا ۵۳ درصد) داشت. در حالی که در زراعت رایج هزینه مربوط به خرید نهاده ها بیشترین سهم را به خود اختصاص داده بود (۵۸ تا ۶۰ درصد).

هزینه نهادها (بذر، کود، کنترل آفات) در مزارع ارگانیک پنبه ۳۸ تا ۴۴ درصد کمتر از مزارع معمول بود. یکی از دلایل بالاتر بودن هزینه بذر در زراعت رایج پنبه ممکن است به خاطر قیمت بالاتر بذرهای Bt باشد. که گاهی تا ۴۰ درصد بیشتر است. تفاوت اصلی و عمده در هزینه های تولید بین زراعت ارگانیک پنبه وزراعت رایج آن به هزینه های کود و کنترل آفات مربوط است.

در مطالعه ای که در این خصوص انجام گرفت، ملاحظه گردید که زراعت ارگانیک پنبه از نظر نیروی کارگری، کود و هزینه ها کارایی بیشتر ولی از نظر مصرف آب کارایی کمتری نسبت به زراعت رايح داشت. به طوری که در مجموع هزینه های تولید، کود و کنترل آفات برای تولید یک کیلوگرم پنبه در مزارع ارگانیک تقریبا نصف مقدار مورد نیاز بود. ولی مزارع ارگانیک و رایح برای تولید یک کیلوگرم پنب به طور میانگین به ترتیب به مصرف 3 تا 3.5 متر مکعب آب نیاز داشتند .

یکی از مواردی که باید در ارزیابی اقتصادی تولید ارگانیک پنبه در نظر گرفته شود، درآمد حاصل از دیگر گیاهانی است که در تناوب با پنبه ارگانیک قرار می گیرند. اگرچه سود به دست آمده در زراعت ارگانیک پنبه در کل بیشتر از مزارع غير ارگانیک است، ولی ممکن است برای دیگر گیاهان موجود در تناوب این گونه نباشد. از این رو این پرسش مطرح می شود که کارکرد اقتصادی کشت ارگانیک پنبه برای یک دوره چند ساله که در آن سود اقتصادی تمام گیاهان تناوب در نظر گرفته می شود چگونه است؟

برای پاسخ به این پرسش سود یک دوره ۷ ساله کشت ارگانیک محصولات زراعی (شامل پنبه، فلفل، گندم، نیشکر، ذرت، سورگوم و لوبیای سودانی مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها نشان داد که در کل مزارع ارگانیک ۷ تا ۱۲ درصد سود بیشتری را در مقایسه با مزارع غیرارگانیک عاید کشاورز شد.

برگرفته از زراعت ارگانیک پنبه
تالیف و تدوین : دکتر محمود خرمی وفا ، دکتر سعید جلالی هنرمند ، مهندس کیومرث صیادیان ، مهندس اباسط رستمی
انتشارات دانشگاه رازی

 

برای خرید بذر و  فروش بذر می توانید از این لینک استفاده کنید.
در صورت داشتن هر گونه پرسش و مشاوره در زمینه خرید بذر میتوانید با شماره 09358504040 تماس بگیرید.

مقاله های مرتبط

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *