باغبانی

مشخصات مهم مناطق دیم

مشخصات مهم مناطق دیم

دیم اشاره به آن مناطقی از کشاورزی دارد که متوسط نیاز آبی گیاهان زراعی از طریق باران تامین شود بطوریکه پتانسیل عملکرد گیاهان زراعی تا کمتر از 40 درصد پتانسیل کامل آنها در شرایط عدم کمبود آب محدود گردد. بر این اساس، 25 درصد تولید غله در دنیا در شرایط دیم صورت می گیرد. برخی روش ها به افزایش عرضه آب به گیاه زراعی از طریق بهبود بازده ذخیره آب در دوره های آیش ، کاهش روان آب در طول رشد گیاه زراعی ، یا افزایش حجم گسترش ریشه جهت آب بیشتر کمک می کنند. بهر حال اغلب تولید محصول در این مناطق در واقع بعلل تراکم نامطلوب بوته ها ، حاصلخیزی پائین خاک ، حمله بیماریهای گیاهی ، زمان کاشت نامناسب ، آب ماندگی و رقابت علف های هرز و غیره محدود می باشد. با این وجود ، کمبود آب مهمترین محدود کننده تولید در شرایط دیم می باشد.

مناطق دیم با توجه به ویژگی های زیر مشخص می شوند :

بارندگی محدود و متغیر

نواحی دیمکاری با بارندگیهای سالانه پایین مشخص شده اند و بر این اساس متوسط میزان بارندگی سالانه مناطق دیم ۵۰۰ میلیمتر و کمتر می باشد و به دلیل توزیع نامناسبه همین میزان باران، مقدار تولید خیلی پایین است و محصولات زراعی اغلب از نوسانات بارندگی مثل تاخیر در شروع بارندگی با فاصله طولانی بین بارندگیها آسیب می بینند.

مخاطرات اقلیمی

توزیع بارندگی در مناطق دیم یکسان نیست، به طوریکه در برخی از مواقع سال شدت بارندگی زیاد و مابقی سال بارندگی وجود ندارد و این مسأله سبب ایجاد رواناب و به دنبال آن خشکسالی است. بنابراین با مشکلاتی چون تنش کمبود رطوبت، آب ایستادگی و سیلاب مواجه هستند و به دلیل عدم امکان آبیاری در طی زمستان ممکن است از یخ بندان شدیدا آسیب ببینند. این خطرات زیاد اقلیمی سبب شده که همیشه بخشی یا تمام محصول از بین برود.

ناهمواری سطح زمین

به دلیل توزیع نامناسب باران فرسایش خاک توسط آب و باد صورت می گیرد. در طی فصول مرطوب فرسایش آبی و در فصول خشک فرسایش بادی غالب است. بنابراین خاک هر ساله تحت فرسایش شدید است و بعد از فرسایشهای گالی (خندقی) و جویچه ای نیاز به تسطیح زمین می باشد. اما به دلیل وضعیت نابسامان اقتصادی کشاورزان، خاک به همین حالت باقی مانده و کشت بر روی چنین سطحی انجام میشود و به تدریج خاک حالت ناهموار می گیرد.

سطح زیاد اراضی

در مناطق دیمکاری به دلیل کمبود و توزیع نامناسب باران شکست نسبی یا کامل در تولید محصول امری معمول است. در چنین شرایطی حیات انسانها و حیوانات با مشکل مواجه شده و در نتیجه تراکم جمعیت خیلی پایین می آید و روستاها از هم فاصله گرفته و به این ترتیب کشاورزان مناطق دیمکاری عادت به داشتن املاک بزرگ دارند.

کشاورزی غیر متراکم

نوع کشاورزی انتخاب شده در مناطق دیمکاری به دلیل عدم امکان آبیاری همیشه غیر متراکم باقی مانده است. در برخی مناطق کشاورزان به ندرت عادت به پرورش یک یا دو گیاه در یک سال دارند در حالی که در برخی مناطق، کشاورزان به آیش گذاشتن زمین در طی فصل باران تمایل دارند تا بدین شکل رطوبت بیشتری ذخیره شود و ضمن آیش، علفهای هرز زمین را کنترل کنند و بعد یک محصول زمستانه کشت نمایند.

کرت های نسبتا بزرگتر

به دلیل عدم آبیاری، به کرتهای کوچک نیاز نبوده و کشاورزان عادت به حفظ کرتهای بزرگ دارند که به عنوان ویژگی منطقه دیم می باشد.

گیاهان زراعی مشابه

در دیمکاری تنها گیاهان مقاوم به خشکی قادر به رشد هستند و تقریبا تمامی کشاورزان منطقه از گیاهان مشابهی برای کشت استفاده می کنند. که از آن جمله می توان به گندم، جو، حبوبات کرچک، ارزن، دانه های روغنی و غیره اشاره داشت. بنابراین کاشت گیاهان مشابه با رشد و توسعه ضعیف از مشخصه های مناطق دیم است (برنگل، ۱۳۷۶).

عملکرد پایین تر گیاهان

عملکرد گیاهان مختلف در مناطق دیم پایین است و به علت ضعف کشاورزان، که قادر به کاربرد کامل نهاده ها از جمله کاشت واریته های پرمحصول نیستند برخی اوقات میزان محصول به حدی پایین است که عملکرد جبران هزینه را نمی کند. اما کشاورزان با هدف معیشت این کشت را انجام می دهند. از سویی کشاورزان این مناطق نیروی کارگری خانواده را جزو هزینه تولید محاسبه نمی کنند، در حالی که به نوعی هزینه تولید به حساب می آید.

بازار ضعیف محصولات

از آنجا که تنوع کشت در مناطق دیم پایین و زمان رسیدگی محصولات تقریبا یکسان است، افت شدید قیمت محصولات کشاورزان نیز مشکل ساز است، چراکه در کنار عرضه بالا، تقاضا کاهش یافته و در نتیجه میزان سود کسب شده پایین می آید.

اقتصاد ضعیف کشاورزان و سلامت دامها

با توجه به آنکه میزان سود بدست آمده در بازار برای کشاورزان ناچیز است وضعیت مالی کشاورزان نامناسب است. به همین دلیل برای تامین علوفه دام با مشکل مواجه شده و تنها محل تامین علوفه چرا در مراتع است.

برای مطالعه مقاله اهمیت تولید کودهای بیولوژیک کلیک کنید.

 

زراعت دیمی

زراعت دیمی

 

مشکلات مناطق دیمکاری از دیدگاه زراعت در این نواحی عبارتند از :

  • کمبود و توزیع نامناسب باران. برای مثال بارندگی مورد انتظار ۶۵۰ میلیمتر است که در حدود ۸۰ درصد آن در طی ۷۵ تا ۹۰ روز در فصل بارندگی نازل شده.
  • شروع دیر و پایان زود هنگام بارندگی
  • طولانی بودن دوره های خشکسالی در طی دوره رشد گیاه
  • ظرفیت پایین نگهداری رطوبت
  • شرایط ضعیف و پایین باروری خاک
  • موانع اقتصادی اجتماعی بویژه به دلیل غالب بودن کشاورزان کوچک و حاشیه ای، بطوریکه ۵۴ درصد زمینها وسعتی کمتر از یک هکتار دارند.
  • محدودیتهای تکنولوژیکی و توسعه ای
  • محدودیت توسعه بنیادی و دسترسی نامناسب و بي موقع به اعتبارات و نهاده های کشاورزی

برگرفته از کتاب : دیمکاری
نویسنده : فرشاد قوشچی و علیرضا صفاهانی لنگرودی
انتشارات :سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی

 

برای خرید بذر و  فروش بذر می توانید از این لینک استفاده کنید.
در صورت داشتن هر گونه پرسش و مشاوره در زمینه خرید بذر میتوانید با شماره 09358504040 تماس بگیرید.

مقاله های مرتبط

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *