آموزش باغبانی

چگونه یک تراریوم بسازیم؟

تراریوم

کلمه تراریوم، کلمه‌ای لاتین است که از دو قسمت Terra به معنی خاک و زمین و -rium به عنوان پسوند مکان تشکیل شده است.

بر این اساس می‌توان این عبارت را به ” نمایشگاه جانداران زمینی” ترجمه کرد. به عبارتی دیگر، یک تراریوم جلوه‌هایی از نمونه‌های زندگی گیاهی یک منطقه یا اقلیم را دربرمی‌گیرد.

این محصول اولین بار توسط یک پزشک جراح انگلیسی به نام ناتانیل وارد

Nathaniel Ward در سال ۱۸۲۷به شکلی کاملاً تصادفی ساخته شد.

در واقع او در مورد پرورش و تغییر و تحول پیله‌ای پروانه‌ها کار می‌کرد

اما متوجه شد که آلودگی حاصل از کارخانه‌های لندن که نزدیک منزل وی بود جلوی رشد آنها را می‌گیرد.

تاریخچه ساخت ترارویم:

دکتر وارد چرخه زندگی پروانه‌ها را در شرایط طبیعی مورد پژوهش قرار داد.

به این شکل که شفیره پروانه را در یک ظرف مربا گذاشت و سپس مقداری خاک روی درون ظرف ریخت.

بعد از چند هفته دکتر وارد دید که یک گیاه در خاک درون ظرف روییده است.

اینکه در این مدت گیاه بدون آبیاری به رشد خود ادامه داده فکر او را درگیر خود کرد.

او فهمید هنگامی که گیاه نم را از برگ‌هایش از دست می‌دهد این نم روی دیواره شیشه جمع شده

و به شکل آب دوباره به داخل خاک بازگشته و گیاه را آبیاری می‌کند

و این چرخه پایدار باران مانند درون ظرف،بهترین شرایط را برای رشد گیاه فراهم می‌آورد.

در ادامه او دو تراریوم کوچک تهیه کرد که در آن سرخس و نوعی گیاه از خانواده غلات کاشته بود

و آنها را با کشتی به سیدنی استرالیا فرستاد.

در این سفر که به مدت هشت ماه به طول انجامید و با وجود تغییرات زیاد دما در دوره سفر گیاهان به خوبی رشد کردند

و صحیح و سالم به استرالیا رسیدند.

پس از آن وی دوباره در شرایطی همانند پیشین آنها را به لندن بازگرداند.

تراریوم محیط مرطوب و مناسبی برای انواع گیاهان فراهم و زیبایی محیط را دو چندان می‌کند.

اگر می‌خواهید گلخانه‌ای مینیاتوری داشته باشید، به جای چند گلدان کوچک با گل‌های متفاوت،

از تراریوم یا باغ‌ شیشه‌ای که این روزها مد شده‌ است، استفاده کنید.

تراریوم ها معمولا بسته به شرایط نگهداری به ۲ دسته باز و بسته تقسیم می شوند.

تراریوم

تراریوم

1. نوع بسته مناسب برای تراریوم:

این نوع، گلخانه های مینیاتوری هستند که میتوانند زندگی را به خانه، اتاق و یا محل کارتان بیاورند.

این تراریوم احتیاج بسیار کمی به نگهداری دارد و کلید ان انتخاب گیاه مناسبی است که سازگار با رطوبت بالا و نور کم باشد و سایز رشد ان زیاد نباشد.

ولی لازم است هر از چند گاهی در آن را باز کنید که هوای تازه وارد تراریوم شود تا از ایجاد کپک جلوگیری کنیم.

این نوع تراریوم لازم است به طور نامنظم آب داده شود.

هر زمانی که قطره های اب بر روی شیشه دیده شود یعنی زمان آب دادن فرا رسیده است. در نوع بسته معمولا رطوبت زیاد وجود دارد. در نتیجه گیاهانی که انتخاب می کنیم باید با این شرایط سازگار باشند.

مثل گیاهان که در مناطق گرمسیری رشد می کنند. خزه، به دلیل سازگاری زیاد با رطوبت بالا و نیاز کم به آب، معمول ترین انتخاب برای تراریوم بسته است.

سرخس هم به دلیل سازگاری با رطوبت  میتواند انتخاب خوبی باشد اما تا ۳۰ سانتی متر هم در عرض و هم در طول رشد خواهد کرد.

۲. نوع باز

این نوع تراریوم برای گیاهان گیاه آب‌دار یا گیاه گوشتی یا گیاه ساکولنت (گیاهانی هستند که با ذخیره آب در برگ‌های گوشتی، ساقه و ریشه، خود را با شرایط زیستی مناطق گرم و خشک تطبیق داده‌اند و به همین دلیل توانایی تحمل گرما و کم‌آبی‌های طولانی را دارند) مناسبند.

گیاهان آب‌دار را نباید با کاکتوس اشتباه گرفت. کاکتوس‌ها گیاه آب‌دار هستند اما همه گیاهان آب‌دار، کاکتوس نیستند.

تراریوم های باز برای گیاهانی که نیاز به نور مستقیم دارند مناسب ترند.

برای مطالعه مقاله نحوه ساخت ویواریوم می توانید از این لینک استفاده کنید.

تراریوم

تراریوم

وسایل مورد نیاز برای ساخت تراریوم:

در ادامه وسایل مورد نیاز برای ساخت تراریوم را برایتان توضیح میدهیم.

ظرف شیشه‌ای

هر ظرف تمیز می‌تواند برای ساختن تراریوم استفاده شود. نیاز اصلی این است که مانع دخول آب شود. چیزهایی را انتخاب کنید که به اندازه کافی برای جا دادن گیاهان بزرگ باشند و سرپوش آن طوری باشد که مانع خروج رطوبت گردد.

کوزه، بطری و آکواریوم ظرف‌هایی هستند که بطور معمول مورد استفاده قرار می‌گیرند. اندازۀ ظرفها باید طوری انتخاب شوند که بزرگی آن برای احاطۀ ۲ یا چند گیاه کافی باشد.

.مثل تنگ ماهی، ظرف شیشه ای شکلات، آکواریوم، ظرفهای شیشه ای مربا یا بطری بزرگ. ظرف باید شفاف باشد، زیرا ظروف رنگی و یا کرد نور را کاهش می دهند و در رشد گیاه دخالت می کنند.

ظروف می توانند باز یا بسته باشند . گیاهان در ظروف بسته باید رطوبت بالا را بتوانند تحمل کنند. ظروف با درب بزرگ بدون پوشش ممکن است مورد استفاه قرار بگیر اما احتیاج دارد به آبیاری متناوب برای اینکه رطوبت را حفظ کنند. تراریوم های باز خشک هستند و کمتر دچار بیماریهای می گردند.

برای افراد مبتدی، پیشنهاد می شود که یک ظرف بزرگ و در باز مانند آکواریوم انتخاب شود. کارکردن داخل آن بسیار آسان است و با کسب تجربه شما می توانید از چوبهای بلند و یا بیلچه برای کاشتن گیاهان در ظروفی که دهانه آن کوچک است استفاه کنید.

قبل از کاشت ظرف را استرلیزه کنید. آنرا با آب گرم و صابون خوب شستشو دهید. اگر از ظرفهای تمیز شیشه ای تجاری استفاده می کنید اجازه دهید که درب ظرف چندین روز قبل از کاشت باز باشد.

خاک مناسب

خاک باید نرم و سبک بوده و بدون کود باشد ، می‌توانید از خاک‌های گلدانی بسته‌بندی شده که استرلیزه هم هستند استفاده کرد. همچنین اگر می‌خواهید یک باغ کاکتوس ایجاد کنید از خاک زبر (نصف خاک و نصف شن) استفاده کنید. خاک باید نرم، دارای زهکشی خوب و بدون کود باشد.

برای تراریوم نواحی گرمسیری با گیاهان شاخ و برگدار، یک قسمت خاک، یک قسمت پیت ماس و یک قسمت پرلیت استفاده کنید. اگر شما می خواهید یک باغ کاکتوس ایجاد کنید از خاک زبر که از یک قسمت خاک و یک قسمت شن تشکیل شده است استفاده کنید.

برای از بین بردن عوامل بیماری زا در خاک تهیه شده می توان به روش زیر عمل کرد:

ابتدا خاک را مرطوب کرده و در سینی بزرگ پهن کنید. سپس آنرا تحت دمای ۲۰۰ درجه فارنهایت به مدت ۲۰ دقیقه قرار دهید. هر ۵ دقیقه یکبار نیز خاک را به هم بزنید. به این ترتیب خاک استرلیزه خواهد شد.

خاک ورد استفاده تان را قبل از استفاده مورد آزمایش قرار دهید، به این صورت که آنرا با دست فشار دهید، اگر به راحتی فشرده شود مقداری پرلیت و وری کولات برای کمک به زهکشی به خاک اضافه کنید.

خاکی که به تراریوم اضافه می شود نسبتاً خشک باشد، در غیر اینصورت به دیواره ها می چسبد.

خیلی از اوقات خاک می تواند با طراوت شود به وسیله بریدن لایه بالایی خاک و اضافه کردن خاک تازه.

برای خرید خاک کلیک کنید.

تراریوم

تراریوم

انتخاب گیاه:

در تراریوم انتخاب گیاه از اهمیت زیادی برخوردار می باشد لذا گیاهانی که رشدشان سریع نیست بهترین انتخاب هستند. از طرفی در نظر گرفتن مواد غذایی و نیازهای گیاهی ازجمله آب ، نور،وغیره … وسازگاری گونه های انتخابی نباید فراموش شود.

گیاهان با اندازه، رنگ، بافت و شکل های متفاوت می توانند تراریوم های ما را چشم نوازتر کنند.Codiaeum variegatum یا همان کروتون (کرچک هندی) برگهای کروتون معمولا مخلوطی ازسبز، سفید ، زرد، قرمز، صورتی، سیاه و نارنجی می باشد. اندازه کروتون بزرگ می باشد پس برای تراریوم های بزرگ مناسبند. (Maranta leucoreura)

مارانتا  دارای برگ‌های بیضوی و رگبرگ‌های قرمزرنگ که دو طرف رگبرگ میانی آن به رنگ سبز مایل به زرد است، حداکثر بلندی و گستردگی آن به ۳۰ سانتی‌متر می‌رسد. بنفشه آفریقایی، یکی از زیباترین گیاهان گلدار است. این گیاه در تمام طول سال گل می‌دهد، و رنگ گلهای بنفشه آفریقایی متنوع و به رنگ بنفش- آبی- قرمز – صورتی- سفید ظاهر می‌شوند، و می توانند رنگ و زیبایی منحصر به فردی به تراریوم ها بدهند

با این وصف انتخاب گیاهان با ارتفاع ، شکل و رنگ متفاوت منظره ای زیبایی ایجادمی کند از جمله گیاهان که می توان در تراریوماستفاده نمود عبارتند از:بگونیا ، پرسیاوشان ، دیفن باخیا ، دراسنا ، مارانتا ، فیلودندرون، بنفشه های آفریقایی ، برگ بیدی ، سرخس نر ، فیکوس .

تراریوم

تراریوم

  • سنگریزه: برای پوشاندن لایه زیرین ظرف از سنگریزه‌ها استفاده می‌کنیم.
  • زغال: از زغال چوب برای جذب بوی نامطبوع ظرف و همچنین جلوگیری از رشد باکتری استفاده می‌گردد.
  • قاشق و یا بیلچه: جهت حرکت دادن گیاهان درون ظرف شیشه‌ای استفاده می‌شود.
  • خزه یا تور: از مقداری خزه و یا یک تکه تور برای جلوگیری از نفوذ خاک به لایه‌های زیرین می‌توانید استفاده کنید. خزه را می‌توانید از گل فروشی‌ها تهیه کنید و در صورت در دسترس نبودن به جای آن از یک تکه تور پارچه‌ای که در خانه دارید استفاده نمایید.

چوبهای بلند می توانند مفید باشند. طول مناسب بستگی دارد به ارتفاع ظرفی که برای تراریوم بکار می رود.

آنها می توانند مورد استفاده قرار بگیرند برای حقر چاله هایی که برای کاشت گیاهان بکار می روند.

ممکن است شما از قاشق بزرگ آشپزخانه در جابجایی خاک و مواد زهکشی و از چنگال برای شیار بازکردن استفاده کنید.

اگردهانه ظرف مورداستفاده ماخیلی کوچک باشد ازیک قیف کاغذی یا فویل آلومینیومی برای ریختن خاک به داخل ظرف استفاه کنید.

قیچی خانگی می تواند کمک کند برای حرس گیاهان قبل از اینکه کاشته شوند.

یک اسپری آب پاش برای آب دادن به تراریوم می توند مورد استفاده قرار بگیرد.

خرید گل و گیاه

طرز تهیه تراریوم:

در ادامه مقاله به طرز تهیه تراریوم به صورت مرحله به مرحله می پردازیم، پس با ما همراه باشید.

مرحلۀ اول ساخت تراریوم:

ظرف مورد نظر ار انتخاب کرده، آنرا تمیز و خشک می کنیم.

یک لایه سنگریزه داخل ظرف می ریزیم. سعی می کنیم مقدار بیشتری از سنگریزه ها به یک سمت دیواره ظرف متمایل باشند. این کار به زهکشی بهتر کمک می کند.

زهکشی مناسب ضروری است رای اینکه مطمئن شویم که خاک بیش از حد اشباع نشود که باعث شود

ریشه پوسیده شود و گیاه شما از بین برود. میزان مواد زهکشی بستگی به اندازه و شکل ظرف دارد.

با توجه به اندازۀ ظرف شما می توانید که لایه ۱ اینچی از مواد را در ته ظرف پخش کنید، بطوریکه تمام ظرف را بپوشاند. (کوچکترین حالت) برای ظرفهای عمیق یا بزرگ حتی لایه ای تا ۳ اینچ نیز ممکن است مورد استفاه قرار بگیرد.

گاهی قبل از لایه سنگریزه، لایه نازکی از خزه در ته ظرف قرار می دهند.

تراریوم

تراریوم

مرحلۀ دوم ساخت ترارویم:

برای جذب بوهای ناخوشایندی که موقع آبیاری ایجاد می شود لایه نازکی از زغال روی لایه سنگریزه های می ریزیم.

مرحلۀ سوم ساخت تراریوم:

قرار بودن یک لایه مواد غیر طبیعی روی زهکش لایه ای را ایجاد می کند که از فرو نشستن خاک و از بین رفتن توانایی آن برای زهکشی جلوگیری می کند. مواردی مثل پارچه های پرده ای فایبر گلاس، جورابهای زنانه نایلونی یا پرده دور انداختنی، موارد خوبی هستند.

چون دارای خلل و فرج کافی برای عبور آب هستند که هم خاک و ذرات را نگه می دارند و هم زود فاس نمی شوند.گاهی از خزه اسفاگنوم نیز به این منظور استفاده می شود.

مرحلۀ چهارم ساخت تراریوم:

به مقدار کافی خاکی تمیز و استرلیزه شده که تقریباً ۵/۱ تا ۴/۱ حجم ظرف را پر می کند، اضافه می کنیم. برای دادن جلوه بیشتر به تراریوم، خاک را بطور مسطح در ظرف نمی ریزیم، بلکه آنرا شیبدار و تپه مانند می ریزیم تا گیاهان در سطوح مختلف قرار گیرند.

خاک را از پشت به سمت جلو شیبدار کنید. معمولاً اختلاق سطح بین خاک جلو خاک عقب ۱ تا ۲/۱ اینچ می باشد. اگر چه، اگر تراریوم دایره ای است، شما می توانید سطح صافی را برای کشت داشته باشید.

مرحله پنجم ساخت تراریوم:

بعد از تهیه محیط کشت و قرار دادن در ظرف، نوبت به انتخاب و کاشت گیاهان می رسد.

گیاهان نباید خیلی نزدیک هم کاشته شوند، بلکه باید فضای کافی برای هر کدام از آنها در نظر گرفته شود.

گیاه باید طوری مستقر شود که پایه گیاه همسطح سطح بالای خاک باشد . اجازه ندهید که پایه گیاه بالاتر از سطح خاک قرار گیرد.

بسیار مهم است که گیاهان فاقد حشره یا بیماری باشند .

هر برگ آسیب دیده یا زرد یا هر برگی که نشان از آسیب حشره یا بیماری دارد را فوراً جا به جا کنید.

اگر بیماری برای شما دارای اهمیت است گیاهان را در یک بسته پلاستیکی برای دو هفته قبل از کاشت در تراریوم قرار دهید، اگر بیماری وجود داشته باشد روی شاخ و برگ و ساقه نمایان می شود.

وسایل مورد نیاز باغبانی

سریعا گیاه را در ظرف بکارید، تا ریشه های بدون حفاظ خشک نشوند .

وقتی در یک ظرف با دهانه عریض کشت می کنید از قاشق برای در آوردن خاک استفاده کنید.

اگر از ظرفی با دهانه باریک استفاده می کنید باید روشی برای قرار دادن گیاه در تراریوم ایجاد کنید.

برای وارد کردن نباتاتی که ریشه آنها بزرگ است آنها را داخل کاغذ یا پارچه پیچانده و فرم می دهند .

از یک انبر بلند و باریک یا چوبی که انتهای آن سیم حلقوی بسته شده است استفاده کنید.

با این چوب چاله را قبل از کاشت حفر کنید و بعد از کاشت چاله را پر کنید و اطراف آن را به آرامی فشار دهید.

ک چوب بلند که انتهای آن یک چوب پنبه قرار دارد وسیله مناسبی برای محکم کردن خاک اطراف گیاه است.

ساخت تراریوم

ساخت تراریوم

بر خلاف باغ لازم نیست که ریشه ها را شل و نرم کنید. در تراریوم نمی خواهیم که گیاهان رشد سریع داشته باشند و باقی ماندن ریشه ها به صورت گلوله ای متراکم باعث می شود که رشد گیاهان آهسته باشد .

مرحله ششم ساخت تراریوم:

بعد از کاشت گیاهان، می توان تراریوم را با استفاده از تخته سنگ، چوب شکسته، خزه و چیزهای دیگر تزئین کنیم. با این عمل یک دنیای کوچک زندگی گیاهی ترسیم می شود.

مرحله هفتم ساخت تراریوم:

ظرف را با در پوش یا سینی شیشه ای بپوشانید. در این مرحله ارتباط با محیط قطع می شود و جنگل بارانی مینیاتوری ایجاد می شود .

مرحله هشتم ساخت تراریوم:

هر گیاهی را که شروع به پوسیدگی می کند جابجا کنید .

پوسیدگی معمولاً در اثر رطوبت زیاد بوجود می آید. اگر این اتفاق در تراریوم بسته بیفتد در پوش را حرکت دهید تا ظرف خشک شود.

تراریوم بسته را در هفته اول بعد ازکاشت در نظر بگیرید. در این زمان غالباً بیماریها شروع می گردد.

هر برگی که می میرد یا گیاهی که شروع به پوسیدگی می کند باید سریع از بین برود

قبل از اینکه مشکل به سایر گیاهان نیز سرایت کند. در بیشتر حالات، بعد از چند هفته تراریوم استقرار پیدا می کند و خطر بیماری ها کاهش پیدا می کند .

نظارت خود را برای برگهایی که می افتد و یا هر قسمتی از گیاه که دچار پوسیدگی می شود ادامه دهید.

کود:

تراریوم

تراریوم

عدم موفقیت بسیاری از تراریوم ها در نتیجه کود بیش از اندازه می باشد .

کمتر از یک سال بعد از کاشت برنامه ای برای کود دادن نداشته باشید .

اگر گیاهان به زردی گراییده شوند و با قدرت رشدشان بدون هیچ دلیل مشخصی کم شود، کود سبکی که به صورت محلول با آب است به نسبت ۴/۱ گیاهان خانگی داده شود .

تراریوم

تراریوم

آبیاری:

پس از کاشت، گیاهان را با اسپری آبیاری کرده، که در این صورت برگهای آنها نیز تمیز می شوند.

آبیاری شدید باعث از بین رفتن گیاهان می شود. هیچگاه آب را به طور مستقیم روی تراریوم نریزید،

زیرا محلی برای زهکشی که آب از آن خارج شود وجود ندارد.

آب به مقداری اضافه کنید که فقط خاک مرطوب شود. هیچگاه آب جمع شده در زیر لایه سنگریزه نداشته باشید.

زیرا آب باعث خواهد شد که ریشه گیاه دچار پوسیدگی شود. وقتی که کناره های ظرف خشک هستند

و هیچ رطوبتی در کناره ها آشکار نیست، مقدار کمی آب اضافه کنید .

اگر در اثر آبیاری زیاد فضای داخل ظرف مه آلود شود ،در ظرف را بر می داریم

تا آب اضافی تبخیر شود، سپس در ظرف را می گذاریم .

وقتی که گیاهان برای اولین بار در تراریوم کاشته می شوند

تراریوم شروع به ایجاد آب و هوای مناسب گیاه می کند.

گیاهان رطوبت را از برگهایشان از دست می دهند که روی شیشه متمرکز می شود و دوباره به خاک بر می گردد.

این چرخه باعث می شود که تراریوم برای مدتها احتیاج به آبیاری نداشته باشد.

در تراریوم های بسته فاصله آبیاری می تواند ۱ ماه یا بیشتر باشد.

در بیشترین حالت، به آبیاری در هر دو هفته یک بار نیاز دارید، که این به شرایط بستگی دارد .

نور:

تراریوم را در معرض نور مستقیم آفتاب قرار ندهید.

اجازه تابش مستقیم باعث افزایش درجه حرارت داخل تراریوم می شود و باعث سوختگی گیاه خواهد شد .

تراریوم

تراریوم

تراریوم را در جایی قرار دهید که نور غیر مستقیم کافی داشته باشد.

پشت پنجره های شمالی بهترین مکان خواهد بود بیشتر گیاهان که برای تراریوم مناسب هستند

به نور بیش از اندازه نیاز ندارند، اما مقدار نور باید خوب باشد اگر تراریوم در محلی قرار دارد که نور در آنجا پایین است، نور مصنوعی اضافه کنید.

یک لامپ w 100 در داخل تراریوم  و یا لامپ فلوراسنت

بالای تراریوم می تواند مفید باشد. در جایی که نور بیرونی ضعیف است،

نور مصنوعی را ۱۶ تا ۱۸ ساعت در روز داشته باشید.

برای اینکه گیاهان بر اثر نور به یک سمت خم نشوند

باید جای ظرف را هر چند وقت یک بار تغییرداد و جهت آن را نسبت به نور عوض کرد.

به طور مرتب تراریوم خود را بر اساس تر یا خشک بودن خاک و نیاز به آب چک کنید.

اگر در تراریوم‌های سرپوشیده از بالای آن آب چکه می‌کند

باید سرپوش آن را بردارید تا مقداری از بخار ظرف خارج شود

و اگر خاک تراریوم خشک شود احتیاج به اضافه کردن کمی اب دارد.

مقدار آب مورد نیاز به دفعات کم می‌باشد.

اگر برگ‌های گیاهان خشک یا پژمرده شدند فورا آنها را از تراریوم خارج کنید

تا سلامتی اکوسیستم کوچک شما حفظ شود و اگر گیاهی بطور کامل از بین برود آن را نیز از ظرف خارج کنید.

تراریوم را در مجاورت نور مستقیم آفتاب قرار ندهید.

این مسئله برای گیاهان آپارتمانی کوچک حائز اهمیت است.

تابش مستقیم نور افتاب به شیشه باعث زیادتر گرم شدن تراریوم و سوزاندن گیاهان داخل آن می‌شود.

قرار داردن تراریوم در مجاورت نور غیر مستقیم افتاب بهترین نتیجه را به کار شما می‌دهد.

بعد از این می‌توانید از دنیای کوچک خود لذت برده و برای ساختن تراریوم‌های بعدی اشتیاق بیشتری داشته باشید.

برای خرید بذر و  فروش بذر می توانید از این لینک استفاده کنید.

در صورت داشتن هر گونه پرسش و مشاوره در زمینه خرید بذر میتوانید با شماره 09358504040 تماس بگیرید.

هومن انگورانی

درباره هومن انگورانی

سلام! من هومن انگورانی هستم و از اینکه با شما در این فضای دیجیتال ارتباط برقرار کنم، خوشحالم. به عنوان یک نویسنده و علاقه‌مند به موضوعات مختلف، نوشته هایم را به اشتراک می‌گذارم. به نظر من نوشتن یک ارتباط قوی و شگفت‌انگیز است. علاقه مند به یادگیری عمیق هستم و دوستم دارم هر انچه را که آموختم تا حدی که میتوانم به دیگران انتقال دهم.

مقاله های مرتبط

2 دیدگاه درباره مقاله “چگونه یک تراریوم بسازیم؟

  1. Avatar امیر گفت:

    سلام ببخشید میشه در تراریوم از زغال فعال استفاده کرد یا زغال معمولی باید استفاده کرد؟؟

    1. Avatar حسنا انگورانی گفت:

      در تراریوم میتوانید از زغال اکتیو میتوانید استفاده کنید .

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *