آموزش باغبانی

تولید کمپوست از پسماندهای ماهی و شیلات

تولید کمپوست از پسماندهای ماهی و شیلات

صنایع ماهیگیری و شیلات مقادیر قابل­ ملاحظه­ ای پسماند شامل ماهی ­های غیرقابل استفاده، ماهی­ های مرده یا بقایای حاصل از تمیز کردن آنها (پوست، سر، دم، فلس، استخوان، باله­ ها و محتویات شکم) و همچنین سایر آبزیان (خرچنگ، میگو، صدف و …) و پسماندهای آنها را تولید می­کند.

به­طور­کلی، فرآوری ماهی، خرچنگ و میگو می­تواند به­ ترتیب 60-30، 85-75 و 80-40% مواد زائد جامد تولید نماید. این پسماندها بسته به­ نوع آبزی می­توانند غنی از پروتئین و گاهی چربی باشند. برای مثال، صدف حاوی حدود 33% پروتئین و 33% کیتین (تشکیل شده از Ca و P) است. علاوه بر این، در استخرهای مراکز پرورش ماهی نیز مقادیر زیادی فضولات ماهی، لجن­های جمع ­شده روی بیوفیلترها، ماهی­ های مرده و لجن­های کف استخرها نیز وجود دارند که باید هر از چند هفته یک­بار اقدام به تمیز نمودن آنها کرد.

شاید هیچ چیزی بدتر از انتشار بوی پسماندهای مذکور در بازارهای ماهی، کارخانجات فرآوری آبزیان یا مراکز آبزی ­پروری نباشد. خوشبختانه این پسماندها قابلیت تبدیل به کمپوست و ارسال به سایر نقاط جهت مصارف کشاورزی را دارند، چون منبعی غنی از مواد آلی محسوب می­شوند.

تهیه کمپوست از این مواد در مقایسه با کمپوست بقایای گیاهی مزرعه­ای یا باغی اندکی متفاوت است. کمپوست کردن این پسماندها، اقتصادی، نسبتاً بی­ بو و سودمند برای دفع این پسماندها است. مهمترین عامل موفقیت در این امر، مدیریت مناسب محل تولید کمپوست می­باشد.

مشکل استفاده مستقیم از پسماندهای ماهی:

قبلاً این­گونه پسماندها را به­ دلیل داشتن مقادیر قابل­ ملاحظه نیتروژن و فسفر و همچنین سرعت بالای تجزیه، مستقیماً به­ عنوان کود با خاک مخلوط می­کردند. گوشت ماهی به­ دلیل داشتن پروتئین­های محلول، چربی­ها، کیتین و آمینواسیدها عمدتاً توسط آنزیم­های درونی موجود در بافت­ها به ­راحتی، حتی در شرایطی که سایر میکروارگانیسم­های تجزیه ­کننده، مصرف­ کننده یا تبدیل ­کننده به نیترات فعال نیستند (مثل دمای پایین)، تجزیه شده و به آمونیاک فرّار تبدیل و منجر به تولید بو می­شود.

غلظت بالای آمونیاک باعث جلوگیری از فعالیت ارگانیسم­های تولیدکننده نیترات می­شود. این عمل گاهی به­ کمک برخی باکتری­ها و قارچ­ها تشدید می­شود. از این­رو استفاده مستقیم از پسماندهای ماهی به­ عنوان کود در زمین باعث تولید بوی بد ناشی از فساد می­گردد.

چربی ماهی نیز که بیشتر از نوع غیر اشباع است به­ سرعت در هوا اکسید شده و تولید بوی بد می­کند. بنابراین، تجزیه هوازی و بی­هوازی پسماندهای ماهی، چه در خاک و چه در توده ­های معمولی کمپوست، سریع بوده و تولید بوی بد ناشی از آمونیاکی می­کند که قسمت اعظم آن از طریق تبخیر از دست می­رود.

کلسیم موجود در پسماندهای ماهی که باعث قلیایی شدن محیط می­شود، دلیل دیگر هدرروی آمونیاک و کاهش ارزش کودی آن است. هدرروی آمونیاک و انتشار بو زمانی­که هوادهی کمپوست تحت فشار بوده و یا آن­را برمی­گردانند (هم می­زنند) بیشتر می­شود. از این­رو باید اقدامات اصلاحی انجام شود.

برای مطالعه مقاله مزیت­های استفاده از کمپوست کلیک کنید .

تولید کمپوست از پسماندهای ماهی

تولید کمپوست از پسماندهای ماهی

چالش­های موجود در تولید کمپوست از پسماندهای ماهی و آبزیان:

به­ طور­کلی، پسماندهای مربوط به فرآوری آبزیانی مانند خرچنگ، میگو، صدف و … از نظر کیفی مناسب تبدیل به کمپوست نیستند. این پسماندها، گوشت و پوشش صدفی آنها و همچنین بقایای محصولات دریایی پخته شده را نیز شامل می­شود.[

به ­دلیل نسبت پایین کربن ­به ­نیتروژن (حدود 4 به 1)، قلیایی بودن و رطوبت بالای پسماندهای ماهی لازم است با مواد اسیدی دارای نسبت بالای کربن­ به­ نیتروژن مانند تراشه چوب، روزنامه، مقوا، برگ و … مخلوط شوند. رطوبت بالا و متراکم بودن بافت این پسماندها نیاز به ترکیب با مواد جاذب رطوبت و با تخلخل بالا را ایجاب می­کند.

تراشه­ های چوب تازه برای تجزیه، دارای نیاز اکسیژن مربوط به خود هستند و زمانی که با پسماندهای ماهی (که تولید آمونیاک می­کنند) مخلوط شوند، آمونیاک تولیدی باعث خنثی و اکسید شدن فنولی می­شود که از ضایعات چوب آزاد شده است. در غیر این­صورت، فنل­ها باعث کاهش سرعت تجزیه توسط میکروارگانیسم­های درگیر در فرایند کمپوست می­شوند.

مزیت تراشه چوب در این است که هوادهی و تخلخل بهتری درون توده ایجاد می­ نماید و درنهایت منجر به نیاز کمتر به برگرداندن توده می­شود. هوادهی تحت فشار و برگرداندن مخلوط پسماندهای ماهی و چوب، باعث تشدید هدرروی آمونیاک می­شود. این امر باعث اکسیداسیون فعال مخلوط و تولید حرارت بیشتر و انتشار بویی شبیه موی سوخته ناشی از سوختن مواد می­شود.

برای کمپوست ماهی در­صورتی­که مقدار مواد موجود برای کمپوست کم باشد و نسبت کربن­ به ­نیتروژن رعایت شده باشد، به دوبار برگرداندن توده در هفته نیاز است. هوادهی بیشتر برای خنک کردن توده باعث هدرروی بیشتر آمونیاک، انتشار بو، نیاز به بیوفیلترهای با ظرفیت بالاتر، آزاد شدن مقادیر زیادی گرما، ممانعت از تجزیه باکتریایی و در نهایت طولانی­ تر شدن فرایند کمپوست یا رسیدگی آن می­شود. در مقابل، اگر هوادهی انجام نشود تجزیه پسماندهای ماهی تحت شرایط بی­هوازی صورت پذیرفته و باعث تولید انواع آمین­ها، سولفوآمین­ها و سولفید هیدروژن بسیار بدبو می­شود.

برای تهیه کمپوست از پسماندهای ماهی استانداردهای متفاوتی در کشورهای مختلف وجود دارد. از جمله اینکه تمامی مواد باید قبل از تبدیل به کمپوست به­اندازه حداکثر 12 میلی­متر خرد شوند؛ تمامی اجزای تشکیل­ دهنده کمپوست باید حداقل یک ساعت به دمای oC70 برسند و نباید باکتری سالمونلا در نمونه کمپوست دیده شود.

برای خرید بذر و فروش بذر می توانید از این لینک استفاده کنید.

در صورت داشتن هر گونه پرسش و مشاوره در زمینه خرید بذر میتوانید با شماره 09358504040 تماس بگیرید.

مقاله های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.